Σαλαμίνα

Οκτώβριος 2025

Η Σαλαμίνα είναι ένας πολύ όμορφος και σχετικά κοντινός προορισμός για ημερήσια εκδρομή, από την Αθήνα. Παρόλα αυτά, την είχαμε επισκεφθεί μόνο μια φορά ως τώρα και είχαμε δει πολύ λίγα από τα αξιοθέατα. Την 28η Οκτωβρίου λοιπόν, που ήταν αργία, αποφασίσαμε ότι ήταν καιρός να την εξερευνήσουμε.

Ξεκινήσαμε το πρωί και παρόλο που η κίνηση ήταν μικρή και η απόσταση ήταν περίπου 40 λεπτά μέχρι το Πέραμα, απ όπου θα παίρναμε το καραβάκι, οι παρελάσεις μας τα χάλασαν λίγο και χρειαστήκαμε λίγο περισσότερο χρόνο.

Το καραβάκι που σε περνάει απέναντι κάνει περίπου 10-15 λεπτά και στοιχίζει 1,2 ευρώ το εισιτήριο, 6 ευρώ το αυτοκίνητο και 0,6 για τον οδηγό.

Φτάνοντας στο νησί!

Βγήκαμε στα Παλούκια και το πρώτο που συναντήσαμε ήταν ο Ναύσταθμος του Πολεμικού Ναυτικού, που βρίσκεται ακριβώς στο πλάι του λιμανιού. Εμείς κατευθυνθήκαμε προς την Ακτή Καραϊσκάκη, για να πιούμε έναν καφέ και να φάμε βάφλες (για να πάρουμε δύναμη για την εξερεύνηση ντε), στο Honey Bee, πάνω στη θάλασσα. Η μέρα ήταν υπέροχη και αρκετά ζεστή.

Καφεδάκι και λουκουμάδες, για να ξεκινήσει όμορφα η μέρα!

Η βόλτα μας ξεκινάει από το Αρχαιολογικό μουσείο, που είναι πολύ ενδιαφέρον και δίνει πολλές πληροφορίες, για την ιστορία του νησιού, η οποία είναι πλούσια και ενδιαφέρουσα. Το εισιτήριο κοστίζει 3 ευρώ, αν και εμείς μπήκαμε δωρεάν λόγω της εθνικής επετείου.

Το μουσείο περιλαμβάνει εκθέματα από τους οικισμούς και τα νεκροταφεία της προϊστορικής περιόδου, κεραμικά ευρήματα από τη γεωμετρική έως και την πρωτοβυζαντινή περίοδο. Επίσης στο μουσείο εκτίθενται το Μετρολογικό ανάγλυφο της Σαλαμίνας, ένα πολύ ενδιαφέρον έκθεμα, καθώς μαθαίνουμε τον τρόπο, που μετρούσαν με πόδια και πήχεις. Ακόμα βλέπουμε μαρμάρινα επιτύμβια ανάγλυφα, του 4ου κυρίως αιώνα, πλούσιο εποπτικό υλικό και τα εκθέματα που σχετίζονται με την ιστορία της πόλης, όπως ψηφισματικά ανάγλυφα και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις της Ναυμαχίας.

Το μουσείο δίνει πολλές πληροφορίες για την ιστορία του νησιού και έχει σημαντικά εκθέματα! Το δε μετρολογικό ανάγλυφο είναι εντυπωσιακό και επιμορφωτικό!

Σύμφωνα με τη μυθολογία, το νησί πήρε την ονομασία του από τη νεράιδα Σαλαμίνα που είχε πατέρα τον θεό Ασωπό, μητέρα τη Μετώπη, αδελφή τη νεράιδα Αίγινα και σύζυγό της τον θεό της θάλασσας Ποσειδώνα.

Η Σαλαμίνα είναι η πατρίδα του ομηρικού βασιλιά Αίαντα του Τελαμώνιου και του τραγικού ποιητή Ευριπίδη. Είναι επίσης διεθνώς γνωστή από την ομώνυμη ιστορική Ναυμαχία που συνέβη το 480 π.Χ., ανάμεσα στους Έλληνες και στην Περσική Αυτοκρατορία, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν η νίκη των Ελλήνων και το οριστικό τέλος στα σχέδια των Περσών να εξαπλωθούν στην Ευρώπη.

Από εκεί περπατάμε μέχρι τον τάφο του αγωνιστή της Ελληνικής Επανάστασης, Γεώργιου Καραϊσκάκη, ο οποίος είχε το στρατηγείο του στην παραλία της Σαλαμίνας. Προστάτης του ήταν ο Άγιος Δημήτριος, γι’ αυτό και τελευταία του επιθυμία ήταν να ταφεί στο νησί. Μέρος των οστών του Καραϊσκάκη βρίσκονται εντός του ναού, σε κατάλληλα περιφραγμένο χώρο.

Στο προαύλιο του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται ο τάφος του ήρωα της επανάστασης.

Για να πάμε στους Ανεμόμυλους, παίρνουμε το αυτοκίνητο, γιατί είναι σε ύψωμα, στο λόφο του Αγ. Νικολάου. Οι ανεμόμυλοι, δύο στον αριθμό, είναι εγκαταλελειμμένοι και σε μάλλον κακή κατάσταση, αλλά η θέα από εδώ, είναι υπέροχη. Πρόκειται για κτίσματα του 18ου αι. και οι μοναδικοί διασωθέντες απ’ τους 10 μύλους που χτίστηκαν τα πρώτα μετά- επαναστατικά χρόνια στη Σαλαμίνα.

Οι ανεμόμυλοι είναι εντυπωσιακοί, αν και παρατημένοι και η θέα υπέροχη!

Οι μύλοι κατασκευάστηκαν από συντεχνίες ειδικών μυλοχτιστάδων μαστόρων, έχουν πυργόσχημη κουλουροκονική μορφή με εμφανή τειχοποιία και ασβεστόλιθους. Η οροφή τους ήταν φτιαγμένη από χόρτα σε σχήμα τρούλου. Λειτουργούσαν μέχρι το τέλος του 19ου αι. περίπου.

Καθώς η Σαλαμίνα αποτελείται από λόφους, η επόμενη στάση μας είναι πάλι σε έναν απ αυτούς. Στο λόφο Πατρίς (ονομασία που προέρχεται από παραφθορά της λέξης batterie – μπατερί, που σημαίνει πυροβολείο), όπου βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Ελευθερώτριας. Εκεί κατά την περίοδο της κατοχής 1941- 1944 είχαν εγκαταστήσει τα πυροβολεία τους, οι Γερμανοί.

Κάπως ιδιαίτερη εκκλησία!

Στους πρόποδες του λόφου υπήρχε ένα καταφύγιο όπου κατέφευγαν οι κάτοικοι της περιοχής «Μπόσκου», για προφύλαξη κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών. Η εκκλησία είναι η εκπλήρωση του τάματος των κατοίκων, για τη σωτηρία τους.

Στο λόφο αυτό βρίσκεται και το Ευριπίδειο Θέατρο. Το θέατρο κατασκευάστηκε το 1993, προς τιμή του μεγάλου τραγικού ποιητή Ευριπίδη, ο οποίος είχε το ησυχαστήριό του στην περιοχή Περιστέρια του νησιού.

Το θέατρο και η θέα από το λόφο!

Διασχίζουμε το καταπράσινο Δάσος της Φανερωμένης και κάνουμε μια στάση στο σπίτι του Άγγελου Σικελιανού. Εδώ, ο νεοέλληνας ποιητής, έμεινε από το 1933 έως το 1950.

Το δάσος μας εντυπωσίασε με την έκτασή του, αλλά και τη γειτνίασή του με τη θάλασσα!
Επειδή δίπλα στο σπίτι του Σικελιανού βρισκόταν ο παλιός ναύσταθμος, υπάρχει το ανάλογο μνημείο!

Ο μεγάλος ποιητής και το ησυχαστήριό του!

Απέναντι από το σπίτι του ποιητή, βρίσκεται η Μονή της Φανερωμένης. Πρόκειται για ένα ιστορικό μοναστήρι, που βρίσκεται στα βορειοδυτικά παράλια της νήσου Σαλαμίνας, όπου υπήρχε ένας πολύ παλιός και ημιερειπωμένος χριστιανικός ναός, στον οποίο βρέθηκε η εικόνα της Θεοτόκου. Το 1682, ο Λάμπρος Κανέλλος, αναστήλωσε τον ναό και ίδρυσε στο σημείο μοναστήρι. Το καθολικό της Μονής, διακοσμήθηκε με αγιογραφίες μεταβυζαντινής τέχνης, το 1735, από τον αγιογράφο Γεώργιο Μάρκου και τους μαθητές του.

Στο Αιάντειο, την περιοχή που βρισκόμαστε, βλέπουμε και την Ελιά της Όρσας, ένα δέντρο 2.500 ετών.

Στην περιοχή Κανάκια και ακολουθώντας (ως συνήθως) ένα χωματόδρομο, μέσα σε ένα υπέροχο πευκοδάσος, φτάνουμε στην Μυκηναϊκή Ακρόπολη. Η ακρόπολη των Κανακίων παρουσιάζει την μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης, από την 4η χιλιετία π.Χ (Τελική Νεολιθική περίοδο). Η θέση της είχε στρατηγική σημασία. Από εδώ, μπορούσαν να ελέγχουν μεγάλο μέρος του δυτικού Σαρωνικού και είχαν οπτική επαφή με ένα κομμάτι της Αττικής.

Μέρος του χωματόδρομου (το πιο βατό), που ακολουθήσαμε και η σημαντική Ακρόπολη!

Επειδή η εξερεύνηση ανοίγει την όρεξη, κάνουμε μια στάση στη Μπουκουρίμιζα, ένα πολύ χαριτωμένο μεζεδοπωλείο, πάνω στη θάλασσα και μακριά από τα πολλά μαγαζιά, οπότε είναι πολύ ήσυχο. Το φαγητό είναι υπέροχο και οι μερίδες μεγάλες και περιποιημένες.

Μετά από το ευχάριστο διάλειμμα, διασχίζουμε το όρος Κόγχη και φτάνουμε στις Κολώνες. Είναι ένας παραθαλάσσιος οικισμός και το όνομά του υποδηλώνει, ότι παλιότερα υπήρχαν αρχαίες στήλες. Το μικρό λιμανάκι είναι πολύ χαριτωμένο και βρίσκουμε δύο ενδιαφέροντα γλυπτά, απέναντι από τον μικρό φάρο.

Κολώνες υπό το φως του ήλιου, αλλά και του φεγγαριού (ή του ηλεκτρικού)!

Η μεταλλική υδρόγειος, η αρχαία τριήρης, που πολέμησε στη ναυμαχία, αλλά και ο ψαράς από αλυσίδα, είναι τα έργα τέχνης που κοσμούν την παραλία στις Κολώνες!

Από εδώ ανηφορίζουμε για να βρούμε το σπήλαιο του Ευριπίδη. Μια σπηλιά σε υψόμετρο 115 μέτρα και βάθος περίπου 47 μέτρα η οποία αποτελείται από δέκα χώρους, συμπεριλαμβανομένου του ανδήρου και ενός μικρού παράπλευρου σπηλαίου. Εδώ λέγεται ότι ερχόταν ο θεατρικός συγγραφέας Ευριπίδης για να γράψει τα έργα του. Η πεζοπορία κρατάει περίπου 15 λεπτά, αλλά είναι αρκετά ανηφορική και το μονοπάτι λίγο κακοτράχαλο. Το σπήλαιο, όμως και η θέα μας αποζημιώνουν.

Μας βγήκε λίγο η γλώσσα, αλλά πραγματικά άξιζε τον κόπο! (πιο αναλυτικά στο βίντεο παρακάτω)

Λίγο πριν φτάσουμε στο σπήλαιο, συναντάμε το Ιερό του Διονύσου, του 3ου αι. π.Χ. Το Ιερό ήταν προορισμένο για τη λατρεία τόσο του θεού-προστάτη του αρχαίου δράματος, Διονύσου, όσο και του ποιητή των Βάκχων, Ευριπίδη.

Αξιοθέατο έκπληξη, που δεν ξέραμε ότι βρισκόταν εδώ!

Στη μία άκρη του χωριού και την κορυφή του ακρωτηρίου, υπάρχει Κυκλικό Ταφικό Μνημείο του 4ου αι. π.Χ., που, λόγω της θέσης του, αποκαλείται από τους ντόπιους “ναός” ή “παλάτι του Αίαντα”, πύργος και παρατηρητήριο. Και από εδώ η θέα είναι μαγευτική και βλέπουμε απέναντι και το φάρο.

Ιδιαίτερα επιβλητικό μνημείο!

Ανάμεσα στις Κολώνες και τα Σελήνια βρίσκεται ο Φάρος Κόγχης, ο οποίος κτίστηκε και λειτούργησε στις αρχές το 1901. Χαρακτηρίστηκε το 2002, ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο και αποτελεί εμβληματικό και σημειολογικό μνημείο για το νησί.

Ο φάρος εντυπωσιάζει και η θέα σε χαλαρώνει!

Παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής, περνάμε από τα Σελήνια και θαυμάζουμε το Πέτρινο Θεατράκι, που είναι φτιαγμένο πάνω στο κύμα και είναι πολύ χαριτωμένο.

Πολύ χαριτωμένο και καλοφτιαγμένο θεατράκι, όπου νομίζω, πως η θέα της θάλασσας είναι το καλύτερο, που μπορείς να παρακολουθήσεις από τις κερκίδες του!

Στην περιοχή Κυνόσουρα, κάνουμε μια στάση στον Τύμβο των Σαλαμινομάχων, ένα λοφίσκο όπου δεσπόζει το μνημείο του γλύπτη Αχιλλέα Βασιλείου και αποτελεί φόρο τιμής, στους αγωνιστές της γνωστής ναυμαχίας. Ο χώρος είναι λίγο παρατημένος και δίπλα βρίσκονται τα ναυπηγεία του νησιού.

Το μνημείο είναι επιβλητικό, ο περιβάλλων χώρος όμως, δημιουργεί θλίψη!

Τέλος περνώντας από τα Αμπελάκια βλέπουμε το Μνημείο με τον Παιάνα των Σαλαμινομάχων, δίπλα στον Αρχαίο Λιμένα. Πρόκειται για τον πολεμικό λιμένα της αρχαίας πόλης της Σαλαμίνας, όπου συγκεντρώθηκε ο ελληνικός στόλος για να αντιμετωπίσει τους Πέρσες στη Ναυμαχία του 480 π.Χ.

Ο αρχαίος λιμένας είναι κατά προσέγγιση, γιατί δεν υπάρχει καμία σήμανση!

Απέναντι από το λιμάνι βρίσκεται και το Αρχαίο Τείχος των Αμπελακίων, που οχύρωνε την αρχαία πόλη της Σαλαμίνας. Η αρχαία Κόλουρις, όπως λεγόταν, διέθετε περίβολο, τείχη και αρχαία οικοδομήματα, τα οποία σχετίζονται με τα “Αγοράς Ερείπια”, που κατέγραψαν οι αρχαίοι συγγραφείς Παυσανίας και Στράβων και συχνά έρχονται στο φως από τις ανασκαφές που διενεργούνται.

Από το τείχος έχει μείνει μόνο η ταμπέλα!

Φτάνοντας στα Παλούκια και πριν πάμε στο λιμάνι για να επιστρέψουμε στην Αθήνα, κάνουμε μια στάση στο Νέο Δημαρχείο, ένα εντυπωσιακό μέγαρο, που στεγάζει το Λαογραφικό και Ναυτικό Μουσείο. Εδώ βρίσκονται συγκεντρωμένα, πλήθος από Λαογραφικά αντικείμενα της ζωής της Σαλαμίνας αλλά και της Ιστορίας του τόπου. Παρουσιάζονται έπιπλα διαφόρων εποχών, αργαλειοί, οικιακά σκεύη, εργαλεία διαφόρων επαγγελμάτων καθώς και διάφορα κεραμικά και χάλκινα αντικείμενα του καθημερινού βίου σε πρωτότυπα σχέδια.

Μπροστά Δημαρχείο, πίσω Ναυτικό Μουσείο! Έξυπνο!

Η Σαλαμίνα είναι ένα πολύ όμορφο νησί με μεγάλη ιστορία και ιδανικός προορισμός για μια σύντομη απόδραση από την Αθήνα. Έχει πολύ ωραία σημεία για βόλτα, όμορφες παραλίες και ενδιαφέροντα αξιοθέατα. Αυτό που μας έκανε αρνητική εντύπωση είναι ότι φαίνεται παραμελημένη και μάλλον βρώμικη. Μια εικόνα όμως που δεν ανταποκρίνεται στην ιστορία και τη φυσική ομορφιά του νησιού.